İlk Oslo anlaşması nihai bir barış antlaşması değil, geçici bir plandı. Getirdiği temel değişiklik karşılıklı tanımaydı. İsrail, Filistin Kurtuluş Örgütü’nü, yani FKÖ’yü tanıdı. FKÖ de İsrail’i tanıdı. Taraflar ayrıca Batı Şeria ve Gazze’de sınırlı Filistin öz yönetimine giden bir yol üzerinde uzlaştı.
Taraflar Geçici Öz Yönetim Düzenlemelerine İlişkin İlkeler Bildirgesi’ni 13 Eylül 1993’te Washington’da imzaladı. Bu olaydan hemen önce Yitzhak Rabin ile Yasser Arafat karşılıklı mektuplar gönderdi. ABD Dışişleri Bakanlığının Tarihçi Ofisi, koşulları açıklıyor. İsrail, FKÖ’yü Filistin halkının temsilcisi olarak kabul etti. FKÖ, İsrail’in barış içinde yaşama hakkını kabul etti ve terörizmden vazgeçti.
Anlaşma gerçekte ne vaat etti
I. Madde beş yıllık bir geçiş dönemi belirledi. Geçici bir Filistin organı, Batı Şeria ve Gazze’de belirli yetkileri devralacaktı. Anlaşma bir Filistin devleti kurmadı. V. Madde en zor meseleleri daha sonraya bıraktı. Bunlar arasında Kudüs, mülteciler, yerleşimler, güvenlik, sınırlar ve komşularla ilişkiler vardı.
Anlaşmanın açık hukuki sınırları vardı. Ayrıca daha sonraki görüşmelere bağlıydı. Nihai bir anlaşmaya giden yoldu, anlaşmanın kendisi değildi.
Karşılıklı tanıma neyi değiştirdi
Metin, İsrail’in FKÖ ile görüşmesini ve örgütü tanımasını kayda geçiriyor. FKÖ’nün İsrail’i tanıma ve şiddeti reddetme taahhüdünü de kaydediyor. Birbirine karşılık gelen bu taahhütler, geçici süreci mümkün kıldı.
Bu açılım gerçekti. Ancak çatışmanın sona yaklaşmış olduğu anlamına gelmiyordu. En zor meseleler anlaşmanın dışında kaldı.
Neyi başaramadı
ABD Dışişleri Bakanlığına göre süreç daha sonra tıkandı. Bunu yeni bir İsrail-Filistin şiddet dalgası izledi. Anlaşma karşılıklı tanımayı ve geçici bir planı sağladı. Öngördüğü nihai anlaşmaya ulaşmadı.
Metin dar kapsamlı bir sonucu destekliyor. Karşılıklı tanıma ve planlanmış bir geçiş dönemi gerçek kazanımlardı. Temel anlaşmazlıklar sonraya bırakıldı ve bu görüşmeler kalıcı barış ortaya çıkarmadı.