“İntifadayı Küreselleştirin” sloganını atan herkes aynı şeyi kastetmiyor. Bazıları bunu adaletsizliğe karşı dünya çapında bir çağrı olarak tanımlıyor. Birçok Yahudi ise İkinci İntifada’yla ilişkilendirilen şiddetin İsrail’den uzak şehirlere taşınması çağrısını duyuyor. Bu tepkiyi anlamak için her konuşmacının özel niyeti hakkında tahminde bulunmak gerekmez. Sözlerin tarihini ciddiye almak gerekir.
Sözcüğün anlamı ve sloganın devraldığı miras
Arapça intifada sözcüğü ayaklanma veya silkinip atma anlamına gelir. Britannica, sözcüğün dilsel anlamının İsrail-Filistin çatışmasından daha geniş olduğuna dikkat çeker. Ancak siyasi dil, kullanım tarihini de beraberinde taşır. Bu çatışmada “intifadalar” denildiğinde genellikle 1987 ile 1993 arasındaki ayaklanma ve 2000 ile 2005 arasındaki çok daha şiddetli dönem anlaşılır. Her konuşmacı bu mirası kastetmese de slogan her iki dönemin tarihsel yükünü de taşır.
İkinci İntifada sözcüğün ahlaki çağrışımını neden değiştirdi
Birinci İntifada grevleri, protestoları, sivil itaatsizliği, taş atmayı ve silahlı saldırıları içeriyordu. İkincisi ise otobüsleri, kafeleri, otelleri, pazarları ve kulüpleri hedef alan intihar saldırıları ve silahlı saldırılarla yakından ilişkilidir. Britannica’nın İkinci İntifada tarihi, bu dönemi ilkinden çok daha şiddetli olarak tanımlar. 2003’ün sonuna gelindiğinde yaklaşık 900 İsrailli öldürülmüştü ve saldırılar daha sonra da sürdü. İsrail Savunma Bakanlığı 2000 ile 2005 arasındaki dönem için bir arşiv tutmaktadır. Filistinliler de o yıllarda ağır kayıplar verdi.
Bu nedenle birçok Yahudi dinleyici için slogan, sıradan insanlara yönelik saldırılardan ayrı düşünülemez. İfadeye “küreselleştirin” sözcüğünün eklenmesi, onu tarihsel bir göndermeden çok bu şiddeti yayma talimatı gibi hissettirir.
Dikkatli kullanıldığında KKK benzetmesi neden yararlıdır
“KKK’yı Küreselleştirin” bir benzetmedir, çeviri değildir. Bu kurgusal sloganı duyan bir Amerikalı linçleri, haç yakmaları, bombalamaları ve ırkçı terörü düşünürdü. Bir konuşmacının bununla yalnızca “direnişi” kastettiğini söylemesi, adın taşıdığı tarihi silemezdi.
Benzetme, sloganın zararsız olduğu yönündeki bir açıklamanın konuyu neden çözüme kavuşturmadığını anlatmaya yardımcı olur. Amerikalıların “KKK” ifadesini ırkçı terör tarihi üzerinden duyması gibi, birçok Yahudi de “İntifadayı Küreselleştirin” sözünü İkinci İntifada tarihi üzerinden duyar.
Benzetmenin sınırları
“İntifada” bir örgütün adı değildir, “KKK” ise öyledir. Ayrıca sözcüğün dilsel ve siyasi kullanım alanı daha geniştir. Sloganı kullanan bazı insanlar Yahudi sivillere yönelik saldırıları desteklemez. Bu nedenlerle iki ifade tam olarak eşdeğer değildir.
Yine de kamusal söylemde niyet, meselenin yalnızca bir parçasıdır. Bu tarihe sahip bir sloganı seçen kişi, makul bir kitlenin onu nasıl duyacağını düşünmekle sorumludur.
Daha iyi bir dil mevcut
Filistinli sivillere destek, İsrail politikasına muhalefet, ateşkes, insani erişim ve Filistin devletinin kurulması, intifadaları anmadan da savunulabilir. Daha yüklü sloganı seçmek, birçok Yahudi dinleyicinin tehdit olarak algıladığı bir belirsizliği sürdürür.
Değerlendirme
Modern tarihi ışığında “İntifadayı Küreselleştirin”, birçok Yahudi tarafından tarafsız siyasi savunuculuktan ziyade tehditkâr bir söylem olarak makul biçimde algılanmaktadır. KKK benzetmesi, Amerikalı okurlara bu tepkiyi anlamaları için tanıdık bir yol sunar. Benzetme her konuşmacının şiddet niyeti taşıdığını kanıtlamaz ve iki ifadeyi aynı kılmaz. Ancak kişinin zararsız bir niyet taşıdığına dair güvencelerin neden yeterli olmadığını gösterir.